خراسان/ در پاییز و زمستان بیشتر از هر زمان دیگری در اخبار میشنوید که هوا آلوده است و لایه سیاهی بالای شهرهای بزرگ و صنعتی دیده میشود. چرا این اتفاق دقیقا توی فصلهای سرد میافتد که باران و برف بیشتر است؟ مگر آلودگی هوا مربوط به زمانی نیست که باران نبارد و هوا حسابی گرم باشد؟ برای پیداکردن جواب این سوال باید شبیه هواشناسها و فیزیکدانهای جو فکر کنیم. آنها جو را براساس ویژگیهای دمایی به لایههای مختلفی تقسیم کردهاند. در این تقسیمبندی لایه پایینی جو، همانی که در آن تنفس میکنیم، «تروپوسفر» نامیده میشود. تغییرات آبوهوا، تشکیل ابرها و تجمع آلودگی هوا در همین لایه اتفاق میافتد. هوایی که به سطح زمین نزدیکتر است، معمولا بهدلیل فعالیتهای ما زودتر گرم میشود و دمای بیشتری دارد اما هوایی که بالای آن قرار گرفته، سردتر است. از آن جایی که هوای گرم سبکتر از هوای سرد است، به طرف بالا میرود و هوای سرد که سنگین است، پایین میماند. این چه ربطی به آلودگی هوا دارد؟ خب مسئله اینجاست که وقتی هوای گرم و سبک به بالا میرود، آلودگیهای نزدیک سطح زمین یعنی دود ماشینها و آلایندههای کارخانهها را هم به بالا میبرد و اینطوری میشود که هرچه از سطح زمین فاصله بگیریم، دما بهجای کمتر شدن، زیاد میشود. یعنی هوای آلوده در مرزهای پایینی جو زمین به دام میافتد و گرچه هوا سرد است و در زمستان یا پاییز هستیم ولی میبینیم که آسمان به شدت پر دود و دم است و انگار لایهای خاکستری بر فراز شهر دیده میشود. بهتر است اینطور وقتها تا میتوانید از خانه بیرون نروید چون ممکن است حسابی به سرفه بیفتید یا کمکم مشکل تنفسی پیدا کنید.
نویسنده : مریم ملی | روزنامه نگار